Van prompt tot didactisch verantwoord AI-gebruik

door Karen Reekmans
8 views

Een verhaal over meesterschap en kritisch handelen in tijden van AI

Kritisch en verantwoord omgaan met AI: dat is de uitdaging, ook en vooral in ons onderwijs. Foto: Bertelli Fotografia (via Pexels, rechtenvrij)

Hoe zet je als leerkracht generatieve AI op een kritische, verantwoorde manier in om het beste uit je leerlingen te halen? Karen Reekmans, onderzoekshoofd PXL-Education Research, toont de weg met een sprekend voorbeeld.

Wat als de beste prompt voor een Franse oefening niet begint bij de technologie, maar bij een leraar die weet wat een kind nodig heeft?

Herinner je je de piloot uit Le Petit Prince? Als kind tekende hij een boa die een olifant verteerd had. De volwassenen zagen een hoed. Later, in de woestijn, vraagt een klein jongetje hem: “Dessine-moi un mouton.” Elke tekening is niet goed genoeg: te ziek, te oud. Dan tekent de piloot een doos. “Het schaap dat je wilt, zit daarin.” Het prinsje is tevreden. Dit is precies wat hij nodig had.

Aan dat verhaal moest ik denken toen ik toen ik met de studenten aan de slag ging met verantwoord AI-gebruik voor het genereren van leermaterialen en het oefenen van de eigen taalvaardigheid Frans.

Het probleem: de hoed

Veel oefenboeken zien er prima uit, maar zijn didactisch onvoldoende doordacht. De leerlijnen hangen te weinig samen en woordenschat en grammatica worden te fragmentarisch ingeoefend. Door de beperkte lestijd gaan leraren te snel over naar spreken en schrijven. Dat geeft fouten die zich bij jonge taalleerders inslijpen, met spreekangst en tegenzin als gevolg. Een mooie tekening dus, maar niet het schaap dat dit kind nodig heeft.

De oplossing: wie weet welk schaap het kind nodig heeft?

Generatieve AI kan razendsnel schaap na schaap tekenen. Maar enkel wie het kind kent, weet welke tekening past. Daarom hebben we didactisch sterke leraren nodig die zelf vlot Frans beheersen, voor herhaaldelijk correct taalaanbod zorgen en met een degelijk onderbouwde prompt uitdagende, motiverende materialen genereren. Zij hebben een kritische geest om de juiste leerdoelen te bepalen, voor hoge verwachtingen en gelijke leerkansen. Gespreid oefenen leidt tot dieper leren, op voorwaarde dat de oefenmomenten gevarieerd en uitdagend zijn.

Het voordeel: de doos waarin het schaap zit

Inzetten op verantwoord AI-gebruik helpt leraren in opleiding dieper didactisch te reflecteren en laat hen sneller beseffen hoe belangrijk vakkennis is. Dat geeft hun de drive om zelf Frans te beheersen. Een AI-agent oordeelt niet over hun taalvaardigheid en geeft feed-forward: veilig en motiverend. Met een goede prompt winnen ze tijd bij hun stagelessen en sluiten de leermaterialen naadloos aan bij de onderwijsdoelen en de taalgroei van de leerlingen.

Jonge taalleerders krijgen aantrekkelijke materialen die aansluiten bij hun interesses, oefenmomenten gelinkt aan de leerdoelen en feedback op maat. De minimumdoelen blijven voor iedereen gelijk. Het gedifferentieerde oefenpakket nodigt bovendien uit tot flipped learning, met meer lestijd voor mondelinge interactie in het Frans.

Waarom verdient AI een plaats in het onderwijs?

Omdat AI een realiteit is waarmee leerlingen studeren, werken en leren. Omdat ze kritisch en creatief denken kan versterken. Omdat ze reflectie vraagt over betrouwbaarheid, ethiek, privacy en maatschappelijke impact. En omdat ze dieper leren kan ondersteunen.

Hoe en onder welke voorwaarden?

Tien weken lang, in drie groepen van telkens 25 leraren in opleiding, zetten we via gespreid leren en design thinking in op didactische reflectie, met GenAI als instrument en met een degelijk onderbouwde promptstructuur. Dat vraagt een hogeschoolbreed beleid, werkgroepen van pioniers, een bekwame lesgever die kan inschatten welke technologie ondersteunend is om leerstof nog beter te onderwijzen en een cultuur van integriteit die groeit in dialoog, niet in controle.

Conclusie en slot

De vos zegt aan het prinsje: “On ne voit bien qu’avec le cœur.” Voor onze toekomstige leraren is dat een kritische blik die verder kijkt dan de hoed. De grootste valkuil is oppervlakkige vlotheid in de eigen competenties, inhoudelijk én didactisch. Technologie evolueert razendsnel, maar het meesterschap van de lesgever bepaalt de koers.

Waarom zou jij studenten begeleiden tot leraren die kritisch en verantwoord omgaan met generatieve AI? Kritisch denken en een stevige kennisbasis zijn essentieel voor kwaliteitsvol onderwijs. Enkel wie degelijke vakkennis en didactisch inzicht heeft, kan beoordelen of AI relevante inhoud genereert voor het leerdoel en de doelgroep.

Niet leren ondanks AI, maar leren mét AI.

Figuur 1. Gestructureerde prompt “CREATE”
Figuur 2. Voorbeeld uitgeschreven prompt

Meer info:

Reekmans, K. (2026). From prompt to pedagogy: strengthening Language learning and critical digital literacy in initial teacher training primary education. EDULEARN26 Proceedings, Article 1652. https:doi.org/10.21125/edulearn.2026.1652

Croes, H., Haeck, M. & Mesens, K. (2026. Van hype tot meesterschap, pedagogische integratie in digitalisering, Instondo, thema 2026 nr. 3, p. 12-16.

Contact: karen.reekmans@pxl.be

Aanbevolen berichten