Als kunst, mooie herinneringen en goed groenmanagement samenkomen, dan bloeit er iets moois. Kathleen De Clercq over een unieke samenwerking tussen het kasteel van Hex en de PXL-opleiding Groenmanagement.
Als je een tuin wil openstellen, dan doe je dat het best niet in een opwelling. Het vraagt veel voorbereiding – jaren aan een stuk – om de tuin helemaal klaar te maken voor die grote opening.
Ster
Als je al meer dan 30 jaar je tuin of domein openstelt, zoals graaf Ghislain d’Ursel dat doet met zijn domein van het kasteel van Hex in Heers, dan moeten zowel jijzelf als je personeel een drive vinden om te blijven volhouden. Zoals een restaurant dat een Michelin-ster behaalt, werk je héél hard om die ster te behouden en je moet je trouwe bezoekers regelmatig iets nieuws bieden. In het kasteeldomein van Hex is gelukkig inspiratie genoeg te vinden voor nog minstens 30 jaar ‘Hex Garden Festival’.
Een tuin met de kwaliteiten van Hex vraagt management, groenkennis en -kunde. Oude fruitrassen, bijzondere groenten, een unieke groentekelder, recepten om die groenten op de juiste manier te bereiden, connecties met kwekers van planten die nog bereid zijn om bijzondere soorten te kweken: er komt heel wat bij kijken.
Rozen
Hex heeft bossen, een groentetuin, akkers, weilanden, dreven en heel veel plantencollecties zoals dahlia’s en de befaamde rozen. Die rozen zijn dit jaar onderwerp en uitdaging voor vier derdejaarsstudenten van de PXL-opleiding Groenmanagement. In een geïntegreerd project moeten de studenten – op basis van al de kennis en tools die ze kregen aangereikt in hun opleiding – de juiste methodes selecteren om een antwoord te bieden op een wel heel bijzondere vraag.
Aquarellen
Ongeveer 30 jaar geleden schilderde een kunstenares, een vriendin van Nanda d’Ursel, de moeder van de huidige graaf, een 82-tal aquarellen van de rozen die op dat moment groeiden en bloeiden in Hex. Die aquarellen zijn van een klasse en kwaliteit vergelijkbaar met de beroemde rozenschilderijen van de Franse schilder Pierre-Joseph Redouté (1759-1840).
Enige tijd geleden kon graaf Ghislain d’Ursel de enkele aquarellen die hij al bezat, aanvullen tot een zo goed als volledig geheel.
Herdenkingsmoment
Die prachtige aquarellen werden de inspiratie om over twee jaar een herdenkingsmoment te plannen waarbij de rozen in het echt – in de originele setting van de tuinen van Hex én de aquarellen – te zien zullen zijn. Gravin Nanda d’Ursel zal dan al 30 jaar overleden zijn, maar haar rozen blijven bloeien. Zowel de rozen als de aquarellen zijn te mooi om er niet nóg meer mensen van te laten genieten.
Voordat dit herdenkingsmoment kan plaatsvinden, moet er nog veel werk gebeuren. En dat werk gebeurt door studenten en medewerkers van het kasteel van Hex. Ze gaan op zoek naar de rozen die op de aquarellen afgebeeld worden. De juiste locaties moeten aangeduid worden, ‘gegeorefereerd’ zoals dat heet in het vakjargon. Als een bepaalde roos er steeds nog is, wordt geoordeeld over de staat waarin ze zich bevindt. Of een naambordje wel of niet aanwezig is, wordt secuur genoteerd.
Excelbestand
Alle informatie wordt verzameld in een Excelbestand dat uitbreidbaar en aanpasbaar is voor het geval er in de toekomst nog andere informatie aan elke roos gekoppeld moet worden, of voor wanneer ook andere collecties grondig geïnventariseerd dienen te worden.
Direct bruikbare resultaten die hieruit komen, zijn lijsten met de ontbrekende rozen of lijsten met rozen waarbij de link tussen de echte roos en de aquarel nog twijfelachtig is. Een volgende bloei in juni of daarna zal meer duidelijkheid brengen, want pas dan kan de echte roos helemaal vergeleken worden met de roos op de aquarel.
Ook lijsten met ontbrekende naamplaatjes rollen er uit. Doordat de studenten de Excel koppelen aan kaarten kan de beheerder ook meteen vinden waar hij de nieuw aan te kopen rozen moet planten en waar hij de bordjes nog moet aanvullen.
Studenten hebben de vele tools of apps zoals het tekenprogramma Vectorworks, QGIS, Excel, Powerpoint gecombineerd gebruikt. Af en toe communiceerden ze in het Frans of Engels, zowel mondeling als schriftelijk. En bovenal luisterden ze goed naar de vragen van de opdrachtgever en de problemen waar hij mee zat. Dat vertaalden ze in zo bruikbaar mogelijke rapporten, lijsten en plannen.
Jardin des amis
Maar daar zijn de studenten niet gestopt. De ‘jardin des amis’ sprak tot hun verbeelding. Het is een tuingedeelte waar nog steeds rozen worden bijgeplant. Elke roos heeft een verhaal en verwijst naar een vriend of kennis van de familie. Vaak zijn het Belgische rozen van de rozenkwekerij Lens.
De namen van de rozen verwijzen naar personen. Zoals de Rosa ‘Rosalita’, die verwijst naar koningin Paola, een vriendin van de gravin Nanda d’Ursel. De studenten vonden de gehele plek zo bijzonder dat ze besloten een filmpje te maken om het verhaal per roos te brengen zodat bezoekers de rozen op een andere manier leren bekijken. Zo zijn het niet gewoon mooie rozen, maar echt de rozen van Hex.
Hét moment
Voor ieder die droomt van een rozentuin is het nu in de weken rond Kerstmis hét moment om rozen te planten. Kies zoals Nanda d’Ursel voor rozen die er nog heel natuurlijk uitzien, die lang bloeien, meestal geuren en voor insecten bereikbare meeldraden hebben.
Rozen kunnen met wat zorg behoorlijk oud worden. Na al die jaren kunnen wij –bezoekers – nog van de keuzes van Nanda genieten. Ook in jouw tuin kan dat zo zijn.
Bijen en andere insecten bezoeken rozen en zorgen er zo voor dat vanaf september de rozenbottels verschijnen. Niet veel planten bieden zoveel schoonheid als rozen: geen wonder dat ze zo vaak bezongen worden of in poëzie terug te vinden zijn.
Een goed begin
Zet bij Kerstmis een kerstroos (Helleborus niger) aan je deur, of een kerstster (Euphorbia pulcherrima) in je woonkamer. Of geef als cadeau een echte rozenplant, inclusief de belofte om samen naar de rozentuin in Hex te gaan. Zoveel origineler dan een vergankelijk boeket.
‘I Never Promised You A Rose Garden’ van Lynn Anderson indachtig, hoef je je lief echt geen rozentuin te beloven. Maar eentje die mag groeien en bloeien, is wel een goed begin…
Contact: kathleen.declercq@pxl.be
