Eind 2025 werd het Europese HuMUS-onderzoeksproject afgerond (Healthy Municipal Soils), een project waarin het belang van bodemgezondheid voor lokaal beleid centraal stond. Een van de interessante bevindingen na een grondige analyse van 23 bermen in Hasselt: een gezonde bodem en plantendiversiteit gaan hand in hand.
Klimaat- en biodiversititeitscrisis
We beleven momenteel een mondiale klimaat- en biodiversiteitscrisis. Periodes van langdurige droogte en intensieve neerslag wisselen elkaar af, het kwik bereikt elke zomer nieuwe hoogtes en zelfs plant- en diersoorten die ooit overal waren, zien we steeds minder.
Gevolg? Ons natuurlijk evenwicht is grondig verstoord en we voelen ons genoodzaakt op zoek te gaan naar duurzame oplossingen. Oplossingen die ons in staat stellen ons aan te passen aan een veranderende realiteit of – beter nog – die de onwenselijke klimaattendensen en dalende biodiversiteit verzachten en (hopelijk later) terugdringen.
Ecologische wegbermen
Natuurgebaseerde oplossingen kunnen hierbij een belangrijke rol spelen. Denk bijvoorbeeld aan ecologische wegbermen, als verbindend element voor biodiversiteit in verstedelijkte landschappen.
Ecologische wegbermen bieden daarnaast een hele reeks voordelen aan de maatschappij: ze slaan koolstof op in de bodem, zuiveren lucht en water, geven bestuivers zoals bijen de ruimte om hun ‘ding’ te doen en zijn – groen als ze zijn – ook goed voor ons mentale welzijn. Die voordelen worden nog eens versterkt doordat wegbermen per definitie voorkomen waar mensen zich verplaatsen en doordat ze vaker voorkomen in gedegradeerde landschappen.
Maaien? Ja, maar ook de bodem telt
Traditioneel wordt voor het beheer van ecologische wegbermen vooral gekeken naar goed beheer van de aanwezige vegetatie. Andere componenten van het ecosysteem blijven meestal onderbelicht.
Concreet: de bermen worden 1 à 3 keer per jaar gemaaid, afhankelijk van de lokale noden. Het maaisel wordt hierbij steeds verwijderd – belangrijk voor een goede vegetatieontwikkeling, maar daardoor kan het niet verteerd worden in de bodem.
Het Europese HuMUS-project, onderdeel van de EU soil deal, wil lokale beleidsmakers stimuleren om ook bodemgezondheid expliciet op te nemen in het beleid.
Hasseltse bermen onder de loep
Onder deze paraplu en in samenwerking met stad Hasselt wilden we vanuit PXL-BIO-Research onderzoeken of er een afweging is tussen de diversiteit aan planten in een berm en de bodemgezondheid, en of er daarbij een verschil is tussen bermen met of zonder bomen.
Bij beschaduwde bermen is de plantendiversiteit immers vaak lager. Bij een afweging tussen vegetatie en bodemgezondheid kan het dan interessant zijn om eerder in te zetten op bodem.
We bemonsterden en analyseerden de vegetatie en bodem van 23 bermen in Hasselt die allemaal gedeeltelijk beschaduwd waren. De bodemgezondheid bleek op zowel beschaduwde als onbeschaduwde plekken van vergelijkbare kwaliteit te zijn, terwijl er geen negatieve relatie met plantendiversiteit vastgesteld werd.
Integendeel: we kregen zelfs indicaties dat een grote diversiteit aan planten, kruiden en bomen in de berm samenging met een gezondere bodem. Die planten kunnen immers een boost geven aan de micro-organismen in de bodem: ze zijn een bron van voedsel en creëren microhabitats.
Vegetatie én bodem: a winning combination
Kortom: voortgaande op onze analyse van de ecologische wegbermen, is er een sterke synergie tussen de elementen in het ecosysteem van de wegbermen. Dit benadrukt het belang van een goed ontwikkelde vegetatie voor een goede bodemgezondheid, waarbij het uiteraard cruciaal blijft in te zetten op aangepast beheer.
Contact: eva.hulsmans@pxl.be
Bekijk ook:
